Filtr torfowy

Spis Treści:

Ale dlaczego filtr torfowy...?

W pierwszych dniach istnienia naszego oczka wodnego "pracowała" dla nas pompa z filtrem zakupiona w sklepie. Aquael PW-4 o wydajności 3000l/h. Teoretycznie więc, przy pojemności 10'000 l naszego stawku, cała woda powinna być przefiltrowywana w ciągu niecałej 3,5 godz. W części filtracyjnej znajdowały się kulki z wkładami ceramicznymi, zestaw gąbek. Mimo dużej przepustowości wody cały czas (nie licząc pierwszych 5-7 dni po napuszczeniu wody) mieliśmy mętną, zieloną "zupę". Czasem bardziej mętną, czasem mniej. Coś więc z tym trzeba było zrobić. Czytając o torfie i jego sposobie wykorzystania jako materiału filtrującego na wiosnę zbudowałem filterek, który zdaje się sprawdzać. W sumie wciąż go dopracowywuje. Choć dziś są to już raczej zabiegi "kosmetyczne", a nie jakieś rewolucyjne zmiany.

Zasada działania

Filtr torfowy działa na zasadzie filtracji wody przez torf i wypłukiwania z niego zawartych w nim kwasów humusowych. Stanowią one swego rodzaju alergen dla glonów. Ponadto sam torf i jego porowatość decyduje o jego właściwościach filtrujących. Umieszczany w filtrze żużel z uwagi na swoją porowatość pozwala rozwinąć się i egzystować bakteriom odpowiedzialnym za biologiczną część oczyszczania wody. Właściwie rozmieszczony układ przepływowy z rurek pozwala na jej skuteczną filtrację.

Budowa filtra

Beczka

Budując swój filtr rozmieściłem na beczce 2 otwory. Jeden u góry beczki i drugi na ok. 2/3 wysokości. Pierwszy ma mniejszą średnicę - wpływa nim woda. Drugi to odpływ. A dlaczego nie na dole? Otóż na początku zrobiłem odpływ na samym dole beczki. Po umieszczeniu z nim worków z torfem, ciężar wpływającej do filtra wody spowodował, że nasączony wodą torf "sprasował się". Spowodowało to, że jego przepuszczalność spadła tragicznie. W sumie przestał przepuszczać wodę, sączyła się tylko niewielka stróżka. Umieszczenie odpływu nad materiałem filtrującym, które zasugerował mi p.Poloch zdecydowanie poprawiło sytuację. Torfu nie uciska od góry słup wody, która przepływa przez niego nieco swobodniej nie powodując zmniejszenia jakości filtracji.

Układ przepływowy filtra

System odpływowy wykonałem z rurek do instalacji sanitarnych tzw. pięćdziesiątek. Ich zaletą jest wystarczająca średnica, łatwość montażu i dopasowania do potrzeb, dostępność i cena. Ponadto nie wymagają żadnego klejenia gdyż złącza zawierają gumowe kołnierze uszczelniające miejsca łączenia rur.
Układ w moim filtrze wygląda mniej więcej tak jak na przedstawionym rysunku. W miejscu kolanka można zastosować dwa kolanka zagięte pod kątem 45°.

Z ODPŁYWEM miałem początkowo pewne problemy. Z uwagi na średnicę problemem było uszczelnienie rurki przechodzącej przez ścianę beczki z samą ścianką. Wszak ten element też znajduje się pod wodą. Po wielu próbach zastosowałem przejściówkę jaka jest stosowana w starszych typach plastikowych spłuczek. Jedna i druga strona takiej przejściówki umożliwia włożenie rury. Zawiera ona co prawda jedną uszczelkę gumową umieszczaną wewnątrz beczki, ale wystarcza ona do potrzeb filtra. Uszczelnienie ewentualnych przecieków przy połączeniach między rurami a przejściówką nie stanowi już problemu, a ponadto można swobodnie manipulować przy układzie rur bez zagrożenia rozszczelnienia połączenia przejściówki ze ścianą beczki.

TRÓJNIK z kolei pełni dość istotną rolę. Umieszczenie jednej końcówki skierowanej ku górze pozwala na utrzymanie określonego poziomu wody w filtrze poprzez włożenie weń rurki określonej długości.

RURKA ZASYSAJĄCA pobiera oczyszczoną przez wkłady filtrujące wodę z dna. Końcówkę rury na odcinku ostatnich ok. 10-15 cm ponawiercałem wiertłem. Otwory nie powinny sięgać jednak powyżej zakładanej warstwy żużla (żwiru). Pozwala to na swobodniejszy pobór wody. Rura odpływowa nie powinna jednak sięgać dna zbiornika, a kończyć się nieco ponad nim. Umożliwi to osadzanie się wszelkich drobin i osadów na dnie tworząc w ten sposób swego rodzaju odstojnik.

Materiał filtrujący

Warstwa dolna (I warstwa)

Dolną warstwę mojego filtra stanowi żwir, a w zasadzie 1-5 cm średnicy kamyki. Oczywiście uprzednio wypłukane. W zasadzie najlepszym rozwiązaniem byłby żużel z uwagi na swoją porowatą powierzchnię. Pozwala ona na rozwinięcie się bakterii, które w sposób naturalny oczyszczają wodę z zanieczyszczeń. Warunkiem ich rozwoju i prawidłowej egzystencji jest dobre natlenienie wody poprzez wlot wody do filtra, o czym nieco później. Warstwa ta w moim filtrze stanowi do 1/3 całej wysokości beczki. Warstwa ta stanowi także swego rodzaju odstojnik. Dobra przepuszczalnośc tej warstwy powoduje swobodne przepływanie wody, nie powodując jednocześnie wypłukiwania bakterii.

Warstwa środkowa (II warstwa)

Tą warstwę stanowi właściwy materiał filtrujący - TORF. U mnie sięga on pod dolne krawędzie rurek odpływowych, w przybliżeniu kolejne 1/3 wysokości. Z uwagi że na tym odcinku wysokości beczka jest nieco szersza, objętościowo zajmuje najwięcej miejsca. Nie polecam umieszczania torfu w filtrze luzem. Po pierwsze woda spowoduje że drobny torf przedostanie się niżej i będzie wypływał regularnie z filtra zanieczyszczając sadzawkę. Nie wygląda to niestety zbyt ciekawie, gdy na roślinach, kamieniach zalegają drobiny ciemnobrązowego torfu. Ponadto znaczna część torfu przedostanie się pomiędzy żwir (żużel) zmniejszając tym samum swobodny przepływ wody przez tą najniższą warstwę. Ja swój torf umieściłem w dwóch workach po ziemniakach - sadzeniakach. Podobnie wyglądają worki po cebuli. Worki te posiadają dość duże oczka nie utrudniające przepływu wody przez torf, a skutecznie hamują przedostawanie się torfu do niższej warstwy i na zewnątrz. Oczywiście pewna ilość, szczególnie na początku się wydostanie, ale jest to ilość do przyjęcia, która nie powinna się wydostać na zewnątrz - do sadzawki. Ponadto umieszczenie torfu w workach ma jeszcze jedną zaletę. Torf należy regularnie wymieniać. Wystarczy wówczas wyjąć worek i wymienić w nim torf. Przed włożeniem worków z torfem do filtra powinno się nieco go przepłukać wodą. Ale nieznacznie. Wszystkich drobin nie jesteśmy w stanie przepłukać, a umieszczając worek w filtrze i tak część z nich jeszcze się wydostanie. Dlatego po zmontowaniu filtra pierwsze dobrych kilkanaście litrów wody należy wylać poza sadzawkę. Ale o tym później, w uwagach końcowych.

Worki w filtrze należy rozmieścić tak, aby w miarę możliwości ściśle przylegały do ścianek i pionowej rurki odpływowej. W końcu woda ma przepływać przez torf, a nie obok niego poprzez szczeliny. Ja stosuję torf o kwasowości wg producenta 2,5 - 3,5 pH. Fakt jest taki, że musi to być KWAŚNY TORF!

III warstwa

Wierzchnią warstwę stanowią gąbki, bądź podobne materiały filtrujące. Na samej górze z rzadszymi oczkami, niżej drobniejsze. Wstępnie oczyszczają wodę zapobiegając szybkiemu zamuleniu filtra. U mnie wodę dostarcza filtr fabryczny, zanurzeniowy z zestawem gąbek. W poprzednim sezonie to on filtrował wodę w moim oczku i napędzał fontannę. Oczywiście miałem zieloną wodę. W tym roku wolałem zrezygnować z fontanny kosztem zasilenia filtra torfowego. Ale pomimo że ten filtr poprzez swój system gąbek oczyszcza wodę w swoim filtrze torfowym też mam włożone gąbki, z tym że bardzo drobne. Na tyle jednak grube że radzą sobie z przepuszczaniem wody. Oczywiście 1-2 razy w tygodniu muszę je płukać.

Wlew wody

Wodę oczywiście trzeba dostarczyć do filtra. Rozwiązanie tego pozostawiam każdemu w/g uznania. Początkowo miałem po prosty wąż gumowy włożony przez górę do środka beczki. Później zrobiłem pod górną krawędzią beczki otwór i założyłem przejściówkę wymontowaną z filtra fabrycznego. Do niej przymocowałem koniec węża.

Jednak najistotniejszą funkcją wlewu jest, oczywiście poza dostarczeniem wody, jej natlenianie. Natleniona woda jest niezbędna w filtrze do rozwoju bakterii oczyszczających. Ponadto natleniona woda po przefiltrowaniu uzupełnia tlen w wodzie naszego oczka . Utrzymując w filtrze pewien poziom wody utrzymujący się nad warstwą gąbek. Założenie na końcówkę jakiejś dyszy rozpraszającej wodę też powinno rozwiązać problem.

Końcowe porady również WAŻNE!

• Bardzo ważny jest właściwy torf. okazuje się że nie wystarczy brak nawozów i niskie pH. TORF MUSI BYĆ WŁÓKNISTY !!!. Mielony, drobny torf borowinowy lub jemu podobny NIE NADAJE SIĘ! Potwornie brudzi wodę, ma katastrofalną przepuszczalność. Musi to być torf włóknisty!
• Nie należy się przejmować początkowymi drobinami torfu które wydostają się z worków przy wkładaniu ich do beczki. Po włożeniu napuszczam wody wodociągowej do filtra kierując jego odpływ za pomocą węży elastycznych na trawnik. Pierwsze litry wody wypływające z filtra będą mętną, brązową breją z drobinami torfowymi. Nie należy się tym, przejmować. Wodę wylewamy tak długo aż zacznie robić się klarowna.
• Kwasy humusowe zawarte w torfie zabarwią nam wodę na kolor żółto-brązowy. Filtr z nowym torfem potrzebuje ok. 14 dni aby zaczął działać i woda zacznie się klarować. Muszą rozwinąć się w filtrze bakterie oczyszczające wodę. później wręcz z dnia na dzień woda będzie się robiła coraz bardziej klarowna.
• W pierwszych dniach zaobserwowałem znaczną ilość glonów, które odrywały się i grupowały pływając po powierzchni wody. Koniecznie należy je odławiać, gdyż inaczej zamulą oczko stając się pożywką dla nowego pokolenia.
• Torf w filtrze, w zależności od zastosowanej ilości wypłujuje się tracąc swoje cenne właściwości. Należy go okresowo wymieniać. W moim oczku przy zastosowaniu pompki o przepuszczalności 3000l/h, działającej 24h/dobę torf nadaje się do wymiany po ok. 2 miesiącach. Objawami poprzedzającymi wymianę torfu jakimi zaobserwowałem to częstsze czyszczenie gąbek, coraz mniej brązowa woda, coraz częstsze zmętnienia wody.
• Filtr może po jakimś czasie stracić swoją przepuszczalność i woda może w nim zacząć się podnosić grożąc przelaniem się. Rozwiązać możemy poprzez założenie na odpływie rurki która sięgać będzie poniżej lustra wody w oczku. Wytworzy się podciśnienie, które nie obniży funkcji czyszczących filtra.
• Po opadach deszczu woda mętnieje. Wraz opadami do oczka dostają się pyłki i zanieczyszczenia z powietrza, stanowiące pożywkę dla glonów i powodujące chwilowe intensywne zmętnienie wody. Nawet do 3 dni.
• I na koniec nie czarujmy się. Cudów nie ma. Całkowicie glonów nie wyeliminujemy. Ale możemy im w znaczny sposób utrudnić życie. Porównując działanie w tym roku filtra z torfem do roku poprzedniego gdy go nie miałem to jestem za torfem. W tym roku mogę cieszyć się klarowna wodą aż po dno. A moje oczko jest na trawniku, na całodziennym nasłonecznieniu!